Hoe snel loopt water door zand en klei? De getallen uit 5.000 grondlagen
Dat zand drainerend is en klei niet, weet iedereen. Hoe groot het verschil is, staat in een groot Amerikaans bodemonderzoek.
Gepubliceerd op .
Kort antwoord
Zand laat in dit onderzoek gemiddeld 11,78 cm water per uur door, klei 0,03 cm per uur. Dat is ongeveer 390 keer zo snel (11,78 gedeeld door 0,03: onze eigen deling). Het onderzoek is van de Amerikaanse landbouwdienst USDA en gebruikt ongeveer 5.000 grondlagen uit 34 staten.
De getallen
Rawls, Brakensiek en Miller (USDA Agricultural Research Service, 1983) rekenden de waterdoorlatendheid voor elke grondsoort uit. Hieronder de waarden uit hun tabel 2, in centimeters per uur, met het aantal onderzochte grondlagen:
| Grondsoort (Engelse naam) | Grondlagen | cm per uur |
|---|---|---|
| Zand (sand) | 762 | 11,78 |
| Lemig zand (loamy sand) | 338 | 2,99 |
| Zandleem (sandy loam) | 666 | 1,09 |
| Leem (loam) | 383 | 0,34 |
| Kleileem (clay loam) | 366 | 0,10 |
| Klei (clay) | 291 | 0,03 |
De waarde in de tabel is de zogeheten Green-Ampt-waarde, die volgens de auteurs de helft van de verzadigde doorlatendheid is. Het zijn gemiddelden per klasse.
Wat u hier niet uit kunt halen
- Het zijn Amerikaanse gronden en gemiddelden per klasse. De spreiding binnen een klasse is groot, dus dit zijn geen metingen van een bepaalde zak of leverancier.
- Grind, gewassen zand, aangestampte grond en gelaagde grond zitten niet in deze tabel. Wij noemen daarom geen getal voor grind.
- Wat dit wel verklaart: waarom water op klei blijft staan en door zand wegzakt.
Wat u ermee doet
Bij een natte plek in de tuin is de grondsoort onder het oppervlak de eerste vraag. Een laag zand ophogen verhoogt het maaiveld; of het water beter afvoert hangt af van de grond eronder. Uitgelegd staat dat in hoeveel zand heeft u nodig om uw tuin op te hogen en tuin egaliseren.
Bronnen
De maten in dit artikel komen uit de documenten hieronder en staan er als citaat in. Wij nemen geen getal over dat wij niet zelf in een genoemde bron hebben gelezen.
- Rawls, Brakensiek & Miller 1983, Green-Ampt Infiltration Parameters from Soils Data, Journal of Hydraulic Engineering — gelezen 30 oktober 2026, tabel 2 in de pdf.