Helpt aarde of compost in zandgrond? Wat twee meta-analyses zeggen
Wie op zandgrond tuiniert, hoort dat er organisch materiaal bij moet. Wat is daar van bewezen, en hoe groot is het effect?
Gepubliceerd op .
Kort antwoord
Organisch materiaal verhoogt in veldonderzoek de opbrengst, ook in zandgrond. Het effect verschilt sterk per gewas en per situatie. Twee meta-analyses geven de ordes van grootte.
53 studies: eerste seizoen
Wortman en collega’s (Agronomy Journal, 2017) voerden een meta-analyse uit van 53 studies: „crop yield increased 43±7% (95% CI) in the first-season after an organic amendment.” Bladgroenten: 71 ± 26%. Wortel-, knol- en bolgewassen: 29 ± 10%. Plantaardige toevoegingen: 27 ± 9%. In grond met al veel organische stof en in droge klimaten was het effect kleiner.
151 studies: zandgrond
Liu en collega’s (Geoderma, 2025) combineerden 843 waarnemingen uit 151 veldstudies op zandgrond: organische toevoegingen verhoogden de opbrengst gemiddeld met 36%. In vochtige gebieden met veel organische koolstof was dat 50 tot 56%, in koude en droge gebieden 30 tot 35%. De respons nam af met de droogte en de zuurgraad van de grond.
Compost apart
Een meta-analyse van 92 artikelen over compost meldt een opbrengstverhoging van ongeveer 18% (alleen de samenvatting gelezen). Een overzichtsartikel van Diacono en Montemurro (2010) noemt een opbrengststijging van „up to 250%” na jarenlang veel afvalcompost; dat is een maximum, geen gemiddelde.
Wat dit niet zegt
- De vergelijking is met onbemeste grond, niet met kunstmest. Het eerste getal geldt bovendien alleen voor het eerste seizoen.
- Het gaat om akkers, niet om siertuinen of gazons, en niet om Nederland in het bijzonder.
- Het zegt niets over de samenstelling van een bepaalde zak aarde of mengsel. Vraag de leverancier wat erin zit (zie wat u vraagt over grondkwaliteit).
- Noem de uitkomst nooit „verdubbeling”: de meeste cijfers liggen tussen een vijfde en de helft.
Bronnen
De maten in dit artikel komen uit de documenten hieronder en staan er als citaat in. Wij nemen geen getal over dat wij niet zelf in een genoemde bron hebben gelezen.
- Wortman e.a. 2017, First-Season Crop Yield Response to Organic Soil Amendments: A Meta-Analysis, Agronomy Journal — gelezen 30 oktober 2026.
- Liu e.a. 2025, Positive effects of amendments on crop yield and organic carbon in sandy soils are regulated by aridity: A global meta-analysis, Geoderma — gelezen 30 oktober 2026.
- Aziz e.a. 2026, Compost Amendments Enhance Crop Productivity and Yield for Sustainable Agriculture: A Global Meta-Analysis, Processes — gelezen 30 oktober 2026, alleen samenvatting.
- Diacono & Montemurro 2010, Long-term effects of organic amendments on soil fertility, Agronomy for Sustainable Development — gelezen 30 oktober 2026.